aparichit birbal

बिरबल चा अपरिचित इतिहास माहिती आहे का?

Itihas

राजा बीरबल यांचा जन्म सन १५२८. विक्रमी येथे कानपूर जिल्ह्याखालील त्रिकिक्रमपूर म्हणजे तिकवंपूर येथे झाला. भूषण कवींनी आपला जन्म त्रिविक्रमपूर येथे त्यांचा जन्म लिहिला आहे, हा लेख प्रयागच्या अशोकस्तंभावर आहे. येथे गंगादास ब्रह्मभट नामक कान्यकुब्ज ब्राह्मणाच्या घरी झाला, त्याचे मूळ नाव महेशदास होते.

महेशदास पूर्वी आपल्या चातुर्य व बुद्धिमत्तेमुळे रिवाचा राजा रामचंद्र बघेल याच्या दरबारी विदूषक व कवी होता , तो ब्रह्म या नावे कविता करायचा. याच रामचंद्र राजाच्या दरबारात त्यावेळी रामतनू पांडेय नंतरचा मिया तानसेन ही गायक म्हणून होता व या दोघांचे स्पर्धात्मक वादही लोककथांमध्ये प्रसिद्ध आहेत.

अकबर यांनी बीरबलला ‘राजा’ ही पदवी दिली. बीरबल प्रभावशाली कवीइतका शक्तिशाली सेनापती नव्हता. काही इतिहासकारांनी बीरबलला राजपूत सरदार म्हटले आहे. बीरबल अकबराचे सलोख्याचे संबंध होते. अकबर यांनी बीरबलला ‘राजा’ आणि ‘कविराय’ ही पदवी दिली. पण त्यांचे साहित्यिक जीवन अकबरच्या दरबारातील मनोरंजनपुरतेच मर्यादित होते.

बीरबल हिंदीमध्ये चांगल्या कविता करायचे, त्यापूर्वी त्यांना कविराय जे बहुधा मलिकुशोरा म्हणजेच कवींच्या राजाइतकेच प्रभावी होते ही पदवी मिळाली.

अठराव्या वर्षी, जेव्हा नगरकोटचा राजा जयचंद याच्यावर सम्राटाला राग आला आणि त्याने त्याला तुरूंगात टाकले, तेव्हा त्याचा मुलगा विद्याचंद्र जो अल्पवयीन होता तरी सुद्धा स्वतःला त्याचा वारस मानत होता. आणि म्हणूनच त्याने कुरघोड्या करायला सुरुवात केली.

सम्राटाने हा प्रांत कवीरायांना दिले आणि पंजाबचा सूबेदार हुसेन कुली खान खानहान यांना तेथील प्रांताच्या सरदारांसह तेथे जाण्याचा आणि नगरकोट येथून ताब्यात घेण्याचा व कवीरायच्या अधिकाराला देण्याचा हुकूम पाठविला. त्याला राजा बीरबल ही पदवी दिली.

पुढे हाच महेशदास ब्रह्मभट तानसेनाच्या मागोमाग अकबराच्या दरबारी गेला व सुरुवातीला विदूषक व नंतर वजीर-ए-आजम सुद्धा झाला. महेशदासाचे बुद्धीचातुर्य बघून अकबरानेच त्याला वीर वर अशी उपाधी दिली जीचे पुढे बिरबल झाले. आज ज्या अकबर बिरबलाच्या कथा आपण ऐकतो त्यातील बऱ्याच घटना सत्य तर बऱ्याच नंतर काल्पनिक आहेत.

बिरबल नंतर अकबराच्या खास लोकांपैकी एक असून तो अकबराने सुरू केलेल्या दिन-इ-इलाही या पंथाचा स्वीकार करणारा एकमात्र हिंदू व्यक्ती होता.

अकबराचा खास असल्याने त्याचे दरबारात अनेक विरोधकही होतेच व अश्यातच १५८६ साली अफगाणिस्तानच्या युसुफझई टोळीने मुघलांविरुद्ध बंड पुकारले होते ज्याचा बंदोबस्त करायला अकबराने झैनखान कोका याला ससैन्य रवाना केले पण त्याला यश येत नव्हते म्हणून अकबराने आपला वजीर राजा बिरबल याला आठ हजाराचे सैन्य घेऊन बंड मोडायला पाठविले.

पण कोकाला एका जन्माने हिंदूचे नेतृत्व मान्य नव्हते त्यामुळे त्याने बिरबलाला सहकार्य केले नाही व अश्यात बिरबल स्वातच्या खोऱ्यातून जात असताना शत्रूने अचानक हल्ला चढविला व यात संपूर्ण सैन्य मारले गेले व बिरबलाचे तर पार्थिव शरीरही नाही सापडले.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *